close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej
  • WYDARZENIA

  • 14 grudnia 2018

    Odrodzenie Polskiej Służby Zagranicznej 1917-1921

    Kwestia ustanowienia nowego ustroju politycznego była ściśle związana z odbudową polskiej państwowości po zakończeniu I wojny światowej. Utworzenie Rady Regencyjnej we wrześniu 1917 r. sprawiło, iż z formalnego punktu widzenia Polska była monarchią, a na jej czele stali członkowie Rady i powoływane przez nią rządy. Jednakże w listopadzie 1918 r. po przyjeździe Józefa Piłsudskiego do Warszawy Rada przekazała mu pełnię władzy i rozwiązała się. Józef Piłsudski był sygnatariuszem depeszy z 16 listopada 1918 r. notyfikującej powstanie państwa polskiego.

     

    Pierwszym aktem prawnym, który regulował ustrój Państwa Polskiego był zatwierdzony przez Piłsudskiego Dekret o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej. Zgodnie z jego artykułem 1. to właśnie Józef Piłsudski obejmował, jako Tymczasowy Naczelnik Państwa, najwyższą władzę w Polsce, którą miał sprawować do momentu zwołania Sejmu Ustawodawczego. Dekret ten przyznawał niezwykle szerokie kompetencje głowie państwa (ustawodawcze i wykonawcze), zastrzegał jednak tymczasowość przyjętych rozwiązań i konieczność ich zaakceptowania przez przyszły Sejm Ustawodawczy. Przyjęcie tego rozwiązania prawnego sprawiło, że do prerogatyw Naczelnika Państwa należała także aktywność na arenie międzynarodowej.

     

    Sejm Ustawodawczy na sesji 20 lutego 1919 r. uchwalił tzw. Małą Konstytucję, czyli Uchwałę o powierzeniu Józefowi Piłsudskiemu dalszego sprawowania urzędu Naczelnika Państwa. Przekazała ona marszałkowi Sejmu i premierowi część dotychczasowych uprawnień głowy państwa, które nie uległy zasadniczej zmianie po uchwaleniu tzw. Konstytucji Marcowej w 1921 r. Zgodnie z ustawą przechodnią z 18 maja 1921 r. Naczelnik Państwa zachował swoje kompetencje do czasu wyboru prezydenta, który to urząd wprowadzono w ustawie zasadniczej.

     

    Wybór prezydenta dokonany w grudniu 1922 r. przez Zgromadzenie Narodowe i objęcie urzędu przez Gabriela Narutowicza zakończyły okres sprawowania urzędu Naczelnika Państwa przez Józefa Piłsudskiego.

    Ulotka zawierająca żadanie m.in. uwolnienia Józefa Piłsudskiego, 27 października 1917 r. (polona.pl)
    Ulotka zawierająca żadanie m.in. uwolnienia Józefa Piłsudskiego, 27 października 1917 r. (polona.pl)
    Informacja o powierzeniu przez Radę Regencyjną Józefowi Piłsudskiemu zadania powołania nowego rządu, 12 listopada 1918 r. (polona.pl)
    Informacja o powierzeniu przez Radę Regencyjną Józefowi Piłsudskiemu zadania powołania nowego rządu, 12 listopada 1918 r. (polona.pl)
    Decyzja Rady Ministrów RP przyznająca Józefowi Piłsudskiemu prawo do tytułu „Naczelnika Państwa Polskiego”, 22 listopada 1918 r. (AAN)
    Decyzja Rady Ministrów RP przyznająca Józefowi Piłsudskiemu prawo do tytułu „Naczelnika Państwa Polskiego”, 22 listopada 1918 r. (AAN)
    Dekret o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej, artykuły 1-3, 22 listopada 1918 r.
    Dekret o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej, artykuły 1-3, 22 listopada 1918 r.
    Dekret o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej, artykuły 4-8, 22 listopada 1918 r.
    Dekret o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej, artykuły 4-8, 22 listopada 1918 r.
    List Józefa Piłsudskiego do prezesa Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu Romana Dmowskiego z propozycją utworzenia wspólnej reprezentacji Polski na konferencji pokojowej, strona 1, 21 grudnia 1918 r. (AAN)
    List Józefa Piłsudskiego do prezesa Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu Romana Dmowskiego z propozycją utworzenia wspólnej reprezentacji Polski na konferencji pokojowej, strona 1, 21 grudnia 1918 r. (AAN)
    List Józefa Piłsudskiego do prezesa Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu Romana Dmowskiego z propozycją utworzenia wspólnej reprezentacji Polski na konferencji pokojowej, strona 2, 21 grudnia 1918 r. (AAN)
    List Józefa Piłsudskiego do prezesa Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu Romana Dmowskiego z propozycją utworzenia wspólnej reprezentacji Polski na konferencji pokojowej, strona 2, 21 grudnia 1918 r. (AAN)
    Belweder w Warszawie - siedziba Naczelnika Państwa (polona.pl)
    Belweder w Warszawie - siedziba Naczelnika Państwa (polona.pl)
    Józef Piłsudski w parku belwederskim (AAN).
    Józef Piłsudski w parku belwederskim (AAN).
    Naczelnik Państwa w drodze na uroczystość otwarcia Sejmu Ustawodawczego, 10 lutego 1919 r. (NAC)
    Naczelnik Państwa w drodze na uroczystość otwarcia Sejmu Ustawodawczego, 10 lutego 1919 r. (NAC)
    Kopia uchwały Sejmu o powierzeniu Józefowi Piłsudskiemu dalszego sprawowania urzędu Naczelnika Państwa, 20 lutego 1919 r. (AAN)
    Kopia uchwały Sejmu o powierzeniu Józefowi Piłsudskiemu dalszego sprawowania urzędu Naczelnika Państwa, 20 lutego 1919 r. (AAN)
    Naczelnik Państwa przewodniczył także posiedzeniom Rady Obrony Państwa podczas wojny z Rosją Radziecką w 1920 r. Jedną z decyzji Rady było ustanowienie Krzyża Walecznych „celem nagradzania czynów męstwa i odwagi wykazanych w boju” (AMSZ).
    Naczelnik Państwa przewodniczył także posiedzeniom Rady Obrony Państwa podczas wojny z Rosją Radziecką w 1920 r. Jedną z decyzji Rady było ustanowienie Krzyża Walecznych „celem nagradzania czynów męstwa i odwagi wykazanych w boju” (AMSZ).
    Prerogatywą głowy państwa jest ratyfikacja umów i traktatów międzynarodowych. Na zdjęciu pierwsza strona ratyfikacji umowy politycznej polsko-francuskiej z 19 lutego 1921 r., 30 maja 1922 r. (AMSZ)
    Prerogatywą głowy państwa jest ratyfikacja umów i traktatów międzynarodowych. Na zdjęciu pierwsza strona ratyfikacji umowy politycznej polsko-francuskiej z 19 lutego 1921 r., 30 maja 1922 r. (AMSZ)
    Ostatnia strona ratyfikacji umowy politycznej polsko-francuskiej z 19 lutego 1921 r. podpisana przez Naczelnika Państwa, 30 maja 1922 r. (AMSZ)
    Ostatnia strona ratyfikacji umowy politycznej polsko-francuskiej z 19 lutego 1921 r. podpisana przez Naczelnika Państwa, 30 maja 1922 r. (AMSZ)
    Do obowiązków Naczelnika Państwa należało także przyjmowanie przedstawicieli dyplomatycznych składających listy uwierzytelniające w Polsce, jak również wysyłanie polskich posłów i ambasadorów za granicę. Na zdjęciu listy uwierzytelniające Szymona Askenazego, delegata RP do Ligi Narodów w latach 1921-1923, strona 1, 28 lipca 1921 r. (League of Nations Archives, UNOG Library)
    Do obowiązków Naczelnika Państwa należało także przyjmowanie przedstawicieli dyplomatycznych składających listy uwierzytelniające w Polsce, jak również wysyłanie polskich posłów i ambasadorów za granicę. Na zdjęciu listy uwierzytelniające Szymona Askenazego, delegata RP do Ligi Narodów w latach 1921-1923, strona 1, 28 lipca 1921 r. (League of Nations Archives, UNOG Library)
    Listy uwierzytelniające Szymona Askenazego, delegata RP do Ligi Narodów w latach 1921-1923, strona 2, 28 lipca 1921 r. (League of Nations Archives, UNOG Library)
    Listy uwierzytelniające Szymona Askenazego, delegata RP do Ligi Narodów w latach 1921-1923, strona 2, 28 lipca 1921 r. (League of Nations Archives, UNOG Library)
    Pieczęć Naczelnika Państwa, 1919 r. (AMSZ)
    Pieczęć Naczelnika Państwa, 1919 r. (AMSZ)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: